Okres ciąży i połogu to czas, w którym powłoki brzuszne najpierw muszą się rozciągnąć, a potem skurczyć. Warto pomyśleć tutaj o czasie, który mija, aby te zmiany mogły zajść. Ciąża, trwając 9 miesięcy, pozwala na powolny proces rozciągania się powłok brzusznych, jednak połóg książkowo kończymy po 6 (poród siłami natury) lub 12 (cesarskie cięcie) tygodniach. Zobaczmy, jak wielka jest to dla ciała dysproporcja w czasie i jak szybko ma ono sobie poradzić ze zmianami, które powstawały przez 9 miesięcy.

Fakt, że brzuch po porodzie nadal odstaje od osi ciała, nie musi oznaczać rozejścia mięśni prostych – być może to powiększona macica, która jeszcze nie obkurczyła się do końca po porodzie, a może na brzuchu pojawiła się dodatkowa tkanka tłuszczowa lub obrzęk limfatyczny.

Czym jest poporodowe rozejście mięśni brzucha?

Rozejście – zamiennie rozstęp mięśni prostych brzucha (DRA – Diastasis Recti Abdominis) lub inaczej rozejście kresy białej – stwierdzamy, gdy odległość między brzuścami mięśni wynosi, w zależności od źródła, od 2 do 3,5 cm i więcej. Jednak z punktu widzenia fizjoterapii nie wystarcza nam ocena samej szerokości kresy białej, a jej funkcjonalność. Jeżeli szerokość kresy wynosi 4 cm, ale brzuch zachowuje swoje funkcje i w odpowiedni sposób radzi sobie z obciążeniami, nie uważamy tego za patologię. Z kolei może zdarzyć się sytuacja, w której to 2 cm rozejście będzie problematyczne i bolesne. Nie ma tutaj reguły.

Wracając do porodu – każda kobieta w ostatnich tygodniach ciąży i w pierwszej fazie połogu ma rozsunięte mięśnie proste; jest to fizjologia, dzięki której powiększona macica z dzieckiem są w stanie zmieścić się w brzuchu. Patologią natomiast będzie utrzymujący się rozstęp już po okresie połogu oraz widocznie pojawiające się wybrzuszenie w obrębie kresy przy podniesieniu głowy z pozycji leżącej na plecach.

Czy rozstęp kresy białej jest niebezpieczny dla zdrowia?

Sam rozstęp jest często problemem tylko wizualnym, jednak zaniedbanie tego stanu prowadzi do powstania przepukliny, która – jeśli znajdzie się w niej część jelita – może być niebezpieczna dla zdrowia, a nawet życia.

Warto też pamiętać, że rozstęp jest problemem funkcjonalnym brzucha, co oznacza, że nie jest on w stanie prawidłowo pracować na co dzień. Nie możemy całkowicie zrezygnować z dźwigania obciążeń – czy będą to zakupy, czy niemowlę, nasze ciało musi sobie jakoś poradzić. Jeśli nie może skorzystać z siły mięśni brzucha, to pomoże sobie kręgosłupem, stąd tak częsty ból odcinka lędźwiowego kręgosłupa w tym okresie.

Jak sprawdzić rozejście mięśni brzucha?

Rozejście możemy sprawdzić samodzielnie w domu, przykładając 2. i 3. palec ręki do linii przebiegającej od mostka do spojenia łonowego, w pozycji leżącej na plecach z nogami ugiętymi i podniesioną głową. Należy dotknąć kresę punkt po punkcie, ponieważ rozstęp może wystąpić na całej długości kresy, choć najczęściej obserwujemy go w okolicy pępka i nad nim. Każde wybrzuszenie lub tkliwość w trakcie takiego badania warto skonsultować z fizjoterapeutką uroginekologiczną. W razie konieczności należy wykonać USG powłok brzusznych u lekarza radiologa i ewentualną konsultację u chirurga.

Wystający pępek w ciąży – o czym to świadczy?

Wystający pępek w ciąży może świadczyć o przepuklinie pępkowej; zazwyczaj nie jest ona groźna i wymaga tylko obserwacji, ale zawsze warto ją skonsultować ze specjalistą. Czasem jednak jest tak, że mamy wystający pępek już przed ciążą, który jest pozostałością po przepuklinie pępowinowej lub infekcji poporodowej w wyniku zakażenia kikuta pępowiny – w takim wypadku będzie to tylko delikatny defekt wizualny, niegroźny dla zdrowia.

Rozejście mięśni brzucha a ciąża

Rozejście mięśni prostych w końcówce ciąży jest fizjologią. Jeśli zaś rozejście wystąpiło przed planowaną ciążą, warto w ramach przygotowań udać się do fizjoterapeutki uroginekologicznej i uzyskać wskazówki, jak funkcjonować z rozejściem w ciąży i co zrobić, aby dysfunkcja się nie pogłębiła.

Jakie ćwiczenia są zalecane, a jakie przeciwwskazane w rozejściu mięśni brzucha?

Zalecanymi ćwiczeniami będą delikatne aktywacje mięśni brzucha z kontrolą oddechu i ciśnienia śródbrzusznego. Przeciwwskazane za to będą ćwiczenia wywołujące wzmożoną pracę tłoczni brzusznej, takie jak klasyczne brzuszki czy deska w podporze przodem.

Jak na co dzień funkcjonować z rozejściem mięśni brzucha i przepukliną?

Rozejście jest sygnałem ciała, że tłocznia brzucha nie działa prawidłowo, stąd polecam wizytę u fizjoterapeutki, aby wybrać odpowiednie narzędzia do wspólnej lub samodzielnej pracy. Może to być dobrze dobrana aktywność fizyczna, pilnowanie postawy ciała, kinesiotaping, czasem pas stabilizujący czy odpowiednie ubranie, które nie powoduje ucisku pojedynczych punktów jamy brzusznej.

Trener, lekarz czy fizjoterapeuta – kto może mi pomóc przy rozejściu mięśni brzucha?

Najlepiej szukać pomocy u fizjoterapeuty, ale są też świetni trenerzy specjalizujący się w dysfunkcjach brzucha, którzy doborem odpowiednich ćwiczeń rozwiążą problem. Do lekarza chirurga z kolei polecam udać się przy podejrzeniu przepukliny lub przy rozejściu mięśni prostych już po fizjoterapii, która nie przyniosła oczekiwanych efektów, aby rozważyć leczenie zabiegowe.